بیماری چشمی تیروئید

بیماری چشم تیروئید سبب تورم ماهیچه ها و بافتهای نرم داخل چشم میشود که سبب جلو آمدن کاسه چشم و علائم مختلفی در چشم میشود. درمان شامل گامهایی در جهت محافظت از چشم در طول مراحل بیماری است. این درمانها شامل استفاده از اشکهای مصنوعی، داروها و در برخی موارد جراحی میشود. بیماری چشم تیروئید معمولا مربوط میشود به اختلال عملکرد غده تیروئید. این مورد نیز نیاز به درمان دارد.

بیماری چشم تیروئید چیست؟

مشخصه اصلی بیماری چشم تیروئید (TED) التهاب ماهیچه ها و بافتهای چربی اطراف کره چشم در داخل کیسه (حفره) چشم است.

علت تورم، التهاب این بافتها است. داخل کره چشم فضای محدودی وجود دارد بنابراین با تورم بافتها، کره چشم به جلو رانده میشود. این سبب میشود که منفذ شفاف جلوی چشم (قرنیه) محافظت خود توسط پلکها را از دست بدهد. کره چشم نمی تواند به راحتی حرکت کند چون ماهیچه های کنترل کننده آن خیلی خوب کار نمی کنند. وقتی بیماری خیلی جدی باشد، عصبی که کره چشم را به مغز متصل می کند ممکن است تحت فشار قرار گرفته و آسیب ببیند. این دوره از التهاب با یک پاسخ التیام بخش همراه است.

TED گاهی با نامهای دیگری از جمله افتالموپاتی تیروئید (thyroid ophthalmopathy )، بیماری چشم دیستیروئید، افتالموپاتی Graves یا بیماری Graves چشمی نیز نامیده میشود.

شناخت بیماری چشم تیروئید :

غده تیروئید :

غده تیروئید یک غده کوچک پروانه ای شکل است که در نزدیکی بالای نای در جلوی گردن قرار دارد. تیروئید نقش مهمی در کنترل سرعت اتفاق افتادن واکنشهای شیمیایی (سرعت متابولیسم) در بافتها در بدنتان ایفا می نماید. ممکن است فعالیت غده تیروئید بیش از اندازه زیاد یا کم شود. علت آن اغلب یک بیماری خود ایمنی است.

بیماری خود ایمنی :

سیستم ایمنی در حالت طبیعی برای حمله به میکروبها (باکتری ها، ویروسها و دیگر میکروبها) پروتئین های (آنتی بادیها) کوچکی میسازد. در افرادی که بیماری خود ایمنی دارند، سیستم ایمنی آنتی بادی هایی در مقابل بافتهای بدن  می سازد. هنوز معلوم نیست که چرا این اتفاق می افتد. در برخی افراد تمایل به ایجاد بیمار یهای خود ایمنی وجود دارد. در چنین افرادی، چیزی سبب تحریک سیستم ایمنی برای حمله به بافتهای خود بدن میشود.

بیماری چشم تیروئید :

بیماری چشم تیروئید زمانی اتفاق می افتد که آنتی بادی بدن به غده تیروئید حمله می کند. در برخی افراد، همین آنتی بادی ها نیز به بافتهای اطراف چشم حمله می نمایند که سبب TED میشود. هنوز دقیقا مشخص نیست که چرا این اتفاق در برخی از افراد می افتد و در برخی دیگر خیر. بنابراین، TED یک بیماری خود ایمنی است که بیشتر در رابطه با پرکاری غده تیروئید اتفاق می افتد. گاها، TED زمانی اتفاق می افتد که عملکرد غده تیروئید به نظر طبیعی می آید. با این وجود، افرادی که در زمان ابتلا به TED ظاهرا غده تیروئید با عملکرد طبیعی دارند، در گذشته عملکرد تیروئید طبیعی داشته یا عملکرد تیروئید در آینده در آنها مختل خواهد شد.

چه کسانی به بیماری تیروئید چشم مبتلا میشوند؟

این بیماری بسیار نادر است. از هر 100000 نفر 16 زن و 3 مرد در سال مبتلا میشوند. اغلب این افراد با پرکاری غده تیروئید مشکل داشته و بیماری اساسی خود ایمنی دارند. اغلب در افراد میان سال اتفاق می افتد. برخی افراد ژنهایی را حمل می کنند که احتمال گرفتن بیماری  چشم تیروئید را بیشتر می کند. اگر سیگاری باشید احتمال وقوع این بیماری بیشتر است.

علائم بیماری چشم تیروئید چیست؟

علائمی که در نتیجه التهاب کیسه چشم و جلو رانده شدن کره چشم به وجود می آیند عبارتند از:

•    ممکن است قسمت جلوی چشم شما قرمز شده و دچار خارش شود چون قرنیه که بسیار حساس است به خوبی توسط پلکها پوشیده یا چرب و روان نمیشود.

•    اگر غده تولید اشک (lacrimal gland) تحت تاثیر قرار گیرد ممکن است در قسمت جلوی چشم احساس خشکی نمائید.

•    ممکن است چشمهایتان دچار خارش شود.

•    ممکن است چشمهایتان خیلی برآمده به نظر آید و ظاهری به شما دهد که گویی دائما زل زده اید.

•    ممکن است دوبینی داشته باشید چون ماهیچه ها آن قدر متورم میشوند که نمی توانند به درستی کار کنند.

•    زمانی که بیماری پیشرفته باشد، دید تار شده و ممکن است رنگها وضوح کافی را نداشته باشند.

همیشه هر دو چشم به یک اندازه تحت تاثیر بیماری قرار نمی گیرند. ممکن است به خاطر اختلال در عملکرد تیروئید علائم دیگری غیر از علائم چشمی نیز داشته باشید.

چگونه می توان بیماری تیروئید چشم را شناسایی کرد؟

اگر در شما مشکل غده تیروئید شناسایی شده است با یک معاینه ساده چشم می توان به وجود این بیماری پی برد.

آزمایشات خون :

گاها برای پشتیبانی از تشخیص ممکن است نیاز به آزمایشات خون باشد. این آزمایشات با اندازه گیری پیام آوران شیمیایی (هورمونها) در جریان خونتان می توانند بگویند که نحوه عملکرد غده تیروئید شما چگونه است. این آزمایشها، تستهای عملکرد تیروئید (TFTs) نامیده میشوند. برای اندازه گیری آنتی بادیها در خون نیاز به آزمایشات تخصصی تر است.

اسکن ها :

گاها برای دیدن اینکه غده تیروئید تا چه حد فعال است اسکن های تیروئید انجام میشود. مخصوصا اگر پزشکتان نگران التهاب کره چشم باشد، ممکن است اسکنی ترتیب دهد (که با نام ام.آر.آی شناخته میشود) که نشان می دهد کدام بافتها بیشتر تحت تاثیر قرار گرفته اند.

آزمایشات دیگر :

ممکن است پزشکان بخواهد دید عمومی شما را با دقت بررسی کند که شامل بررسی میزان دید رنگها و دید از گوشه چشم (دید جانبی شما) میشود. همچنین ممکن است بخواهند آزمایش حرکت چشم را برایتان انجام دهند تا ببینند ماهیچه ها تا چه حد تحت تاثیر قرار گرفته اند. این ارزیابی ها در طول دوره بیماری تکرار میشوند.

درمان بیماری چشم تیروئید چیست؟

این بیماری خود به خود بهبود می یابد: اگر درمان نشود، التهاب به تدریج خود به خود از بین می رود. اما، علائم ایجاد شده در نتیجه التهاب (مثل برآمده شدن چشم) باقی می ماند چون برخی از بافتها که کش آمده اند همیشه نمی توانند به شکل اولیه خود باز گردند. هدف درمان عمدتا محدود کردن آسیب وارده در طول دوره التهاب است. همچنین درمانهایی برای کسانی که بافتهای آنها قادر به بازگشتن به شکل اولیه خود بعد از رفع التهاب نیستند نیز وجود دارد. مشکلات چشم با یک پزشک چشم (چشم پزشک) و مشکلات پایه تیروئید توسط پزشک خودتان یا توسط یک متخصص در زمینه سیستمهای هورمون بدن ( متخصص غدد) کنترل میشود.

داروها :

•    فاز اولیه بیماری و تا جایی که بیماری خفیف باقی بماند، اشک مصنوعی (روان کننده های چشمی) کافی خواهند بود.

•    با پیشرفت بیماری، به داروهای مهار کننده ایمنی نیاز خواهید داشت- این داروها گروههایی از داروها هستند که سیستم ایمنی را که این آنتی بادی های غیرطبیعی را ایجاد می کنند را تعدیل می کنند.

•    داروهای مهار کننده ایمنی که معمولا استفاده میشوند عبارتند از استروئیدهایی مثل prednisolone. ممکن است برای شما برخی داروهای دیگر برای مقابله با برخی از عوارض جانبی استروئیدها مثل omeprazole تجویز شود. این دارو از لایه داخلی معده محافظت می نماید.

•    اگر بیماریتان بسیار شدید باشد و پزشکان نگران دید شما باشند، برای تزریق دوره ای  استروئید با سرم در بیمارستان پذیرش خواهید شد.

درمان با جراحی :

•    از هر 100 نفر مبتلا به TED 5 نفر از آنها آن قدر بیماریشان جدی است که عصب بینایی (که انتهای کره چشم را به مغز پیوند می دهد) تحت فشار قرار گیرد. این سبب آسیب دائمی به چشم میشود. در این صورت، پزشک تصمیم می گیرد که جراحی رفع فشار انجام دهد یا خیر. در این اقدام فضایی در داخل کره چشم برای بافتهای ملتهب ایجاد میشوند تا بتوانند گسترده شوند. با این کار فشار از روی اعصاب برداشته میشود.

•    گاها جراحی بر روی ماهیچه های بزرگ شده یا پلکها باید انجام شود تا همه چیز با جای اول خود باز گردانده شود.

•    اگر بعد از رفع التهاب در بافتهای کش آمده مشکلی بود که نیاز به اصلاح با جراحی داشت، اول در کره چشم، سپس بر روی ماهیچه ها و بعد پلکها جراحی انجام میشود.

درمانهای دیگر :

اگر در شما دوبینی (diplopia) ایجاد شده بود، ممکن است به یک متخصص بهداشت (یا دکتر ارتوپد) ارجاع داده شوید که مشکلات ماهیچه های چشم را کنترل می کند. ممکن است به شما عینک های اصلاح کننده داشته شود که جلوی دید از یک چشم را می گیرد (مثل یک وصله) یا یک کاور مخصوص که prism نامیده میشود بر روی یک چشم گذاشته شود که دوبینی را رفع نماید.

ممکن است در برخی افراد و در برخی موارد از رادیوتراپی (درمان با قرار گرفتن در معرض مواد رادیواکتیو) استفاده شود. هدف کاهش التهاب در چشم است. از این شیوه در کنار درمانهای دیگر استفاده میشود.

درمانهای جدید دیگری در دست تحقیق هستند. هنوز در حد بررسی هستند اما کارهای زیادی برای ارتقاء این گزینه ها برای افراد مبتلا به TED باید انجام شود.

به علاوه، پزشک شما هر گونه ناهنجاری در عملکرد تیروئید را درمان خواهد کرد. این کار معمولا با قرصها انجام میشود اما همچنین شامل آیودین رادیواکتیو یا جراحی غده تیروئید میشود که خیلی متداول نیست.

کاری هست که بتوانم انجام دهم؟

بله در زیر به چند نکته اشاره شده است:

•    ما می دانیم یک چیزی که سبب بدتر شدن این یماری میشود سیگار کشیدن است. اگر سیگار می کشید، برای کمک در ترک آن با پزشک عمومی خود مشورت کنید.

•    اگر در هنگام خواب سر در جای خود ثابت نگه داشته شود به کمک کردن پف اطراف چشم کمک می کند.

•    ممکن است در نور زیاد احساس ناراحتی نمائید. استفاده از عینک آفتابی می تواند کمک کننده باشد.

•    اگر رانندگی می کنید و دو بینی دارید اداره پلیس را در جریان بگذارید. این یک اقدام قانونی است. اغلب آنها برای تهیه گزارش با چشم پزشک شما تماس خواهند گرفت. اگر با چشم بند بتوان دو بینی را درمان کرد برای رانندگی مشکلی نخواهید داشت.

آیا چشم تیروئید عوارضی دارد؟

 اغلب افراد عوارض دائمی ندارند. با این وجود، در برخی افراد عوارضی وجود دارد مخصوصا در آنهایی که درمان به تاخیر افتاده یا TED جدی باشد. احتمال وجود عوارض همچنین در افراد پیر، سیگاری و دیابتی ها بیشتر است. عوارض احتمالی عبارتند از:

عوارض حاصل از بیماری :

•    آسیب رسیدن به منفذ بیرنگ چشم (قرنیه)

•    دوبینی دائمی

•    آسیب رسیدن به اعصاب چشم که سبب دید ضعیف یا مبهم شدن رنگها می گردد.

•    ظاهر نامناسب

عوارض حاصل از درمان

•    عوارض جانبی حاصل از داروهای مهار کننده ایمنی.

•    عوارض حاصل از جراحی:

o    دوبینی جدید (از هر 100 نفر مبتلا به TED 15 نفر)

o    از دست دادن بینایی (از هر 100 نفر مبتلا به TED کمتر از 1 نفر)

o    همچنین عوارض نادر دیگری نیز وجود دارد که جراح شما را درجریان آنها قرار خواهد داد.

دورنمای بیماری چشم تیروئید چگونه است؟

این بیماری خود به خود خوب میشود. دوره التهاب گاها تا سالها طول می کشد (اغلب تا 2 سال). با این وجود، برای اغلب افراد این بیماری خفیف بوده و فقط نیاز به روان کننده ها و ارزیابی مرتب است. این بیماری خود از بین می رود. برای کسانی که بیماری شدید تر است، دورنما به این بستگی دارد که بیماری تا چه حد زود شناسایی شده و درمان تا چه حد جدی گرفته شده باشد. از هر 4 نفر مبتلا 1 نفر دچار کاهش بینایی میشود.

مطالب مرتبط :
گره تیروئید یا ندول چیست؟
تیروئید کم کار و علائم آن